Δευτέρα, 19 Σεπτεμβρίου 2016

Έχεις μια φωνή συνεχώς στο κεφάλι σου που σου λέει να κάνεις διάφορα;





Είτε το πιστεύετε είτε όχι, όλοι μας ακούμε τέτοιες φωνές. Όλοι μας έχουμε μια φωνή στο μυαλό μας που συνεχώς σχολιάζει όλες μας τις ενέργειες. Εάν έχετε διαφωνίες και έρχεστε σε σύγκρουση με τον προϊστάμενό σας στη δουλειά ή με κάποιο μέλος της οικογένειάς σας, η φωνή αρχίζει έναν φανταστικό διάλογο με αυτούς πρωταγωνιστές στο κεφάλι σας. Αν έχετε αναλάβει ένα δύσκολο έργο που αποτελεί πρόκληση για σας, η φωνή σας λέει ότι δεν θα πετύχετε.

Αυτές οι φωνές μοιάζουν με κάποιους «εσωτερικούς συγκατοίκους» με τη διαφορά ότι αν είχατε έναν πραγματικό συγκάτοικο στο σπίτι που μένετε και αν αυτός ήταν τόσο επικριτικός, τιμωρητικός, και ασταμάτητα γκρινιάρης, όπως κάνουν οι εσωτερικές φωνές που ακούτε, θα τον πετούσατε έξω την επόμενη μέρα , χωρίς πολλές εξηγήσεις.

Το να απαλλαγούμε από αυτές τις εσωτερικές φωνές δεν είναι καθόλου εύκολο, γιατί έχουμε την τάση να αποδεχόμαστε όλα όσα ακούμε από αυτές. Δεχόμαστε οτιδήποτε μας λένε ακόμα ακόμα και όταν αυτές είναι αυτοκαταστροφικές σκέψεις που μας βλάπτουν, όπως «Δεν θα τα καταφέρεις ποτέ«, «Δεν μπορείς να χάσεις βάρος» ή «Θα έχεις πάντα κατάθλιψη«

Τα καλά νέα είναι ότι δεν χρειάζεται να πιστεύετε ό,τι σας λένε οι σκέψεις σας! Για να αλλάξετε τις σκέψεις σας, πρώτα θα πρέπει να λάβετε γνώση του περιεχομένου αυτών των σκέψεων. Πρέπει να ακούσετε προσεκτικά την εσωτερική σας φωνή, και να είστε σε θέση να κρίνετε εάν αυτά που ακούτε είναι για το καλό σας ή όχι.

Υπάρχουν μια σειρά από νοητικές συντομεύσεις (διευκολύνσεις), που μοιάζουν με χακάρισμα στη λειτουργία του μυαλού σας με σκοπό να παίρνετε εσείς τον έλεγχο, όταν αυτός προσπαθεί να επιβάλει τις αυτοκαταστροφικές σκέψεις του. Εδώ είναι μερικές εύκολες τεχνικές για να χακάρετε το μυαλό σας που θα σας βοηθήσουν να συνειδητοποιήσετε την λειτουργία της δικής σας εσωτερικής φωνής.

Χακάρετε την Σκέψη Σας και Κάντε την Εσωτερική Σας Φωνή να Σωπάσει


Τεχνική 1: Που βρίσκεται η σκέψη μου αυτή τη στιγμή;

Η πρώτη τεχνική είναι αρκετά εύκολη και μπορείτε να αρχίσετε να εξασκήστε πάνω σε αυτή από σήμερα. Για τις επόμενες 24 ώρες το μόνο που έχετε να κάνετε είναι να ρωτήσετε τον εαυτό σας, όσο το δυνατόν συχνότερα, «Τι σκέφτομαι αυτή τη στιγμή;«

Αν κάνετε τις δουλειές του σπιτιού και ανησυχείτε για κάποια εργασία που πρέπει να προετοιμάσετε για το γραφείο στη δουλειά, το μυαλό σας θα σας πει: «Ανησυχώ». Αν πηγαίνετε στη δουλειά σας και σκέφτεστε την σύσκεψη που είχατε την περασμένη εβδομάδα, το μυαλό σας θα σας πει «Σύσκεψη«.

Κάθε φορά που θα κάνετε αυτό το «check in» στο μυαλό σας, δώστε στον εαυτό σας ένα Βάθμο, που αντιστοιχεί στην στιγμή της επίγνωσης της σκέψης του . Στο τέλος των 24 ωρών, καταγράψτε το αποτέλεσμά που συγκεντρώσατε. Προσποιηθείτε πως είναι ένα παιχνίδι και στόχος σας είναι να συγκεντρώσετε ένα υψηλό σκορ.

Αυτή η τεχνική ακούγεται εύκολη και έτσι είναι για περίπου μία ώρα από τη στιγμή που θα αρχίσετε. Οι περισσότεροι ξεχνούν να συνεχίσουν το παιχνίδι και χάνονται πάλι στις σκέψεις τους! Το να ελέγχετε συνεχώς το τι σκέφτεται το μυαλό σας, αναπτύσσει την ικανότητα της πνευματικής επίγνωσης, ώστε να μπορείτε να αναγνωρίσετε τις σκέψεις πιο καθαρά και να τις αλλάξετε πιο εύκολα.


Τεχνική 2: Δες τον Εαυτό Σου από το Θεωρείο

Φανταστείτε τον εαυτό σας σε ένα θέατρο, με το μυαλό σας να παίζει τον ρόλο του στην σκηνή έχοντας επάνω του όλα τα φώτα των προβολέων. Τώρα φανταστείτε ότι εσείς κάθεστε στο θεωρείο του θεάτρου και παρακολουθείτε την παράσταση που δίνει το μυαλό σας. Έχετε μια καταπληκτική οπτική και είστε σε θέση να δείτε όλα όσα συμβαίνουν στη σκηνή: οι ελπίδες, τα όνειρα, οι φόβοι, οι αγωνίες, και όλες οι άλλες σκέψεις και τα συναισθήματα του μυαλού σας παίζουν στη σκηνή.

Αυτή είναι μια χρήσιμη νοητική τεχνική που σας βοηθά να παρατηρήσετε τον εαυτό σας όταν αισθάνεται στενοχωρημένος, ανήσυχος ή απογοητευμένος για κάτι. Βρεθείτε στο θεωρείο και παρακολουθήστε το μυαλό σας. Εποπτεύστε κάθε του κίνηση και πρόζα από ψηλά.

Από το μπαλκόνι, μπορείτε να δείτε το δράμα, όπως αυτό φανερώνεται στους άλλους. Εάν έχετε εμμονές στη σχέση σας, μπορείτε να δείτε πώς το μυαλό σας υποδύεται ένα οργισμένο ή φοβισμένο μέλλον. Εάν δεν μπορείτε να ξεχάσετε ένα διαπληκτισμό που είχατε με έναν φίλο, μπορείτε να δείτε τα συναισθήματα έχθρας που πυροδοτεί το μυαλό σας σε έναν ατελείωτο βρόχο. Δεν χρειάζεται να πέσετε πάνω σε αυτή την παγίδα!

Το να παρακολουθούμε την παράσταση του μυαλού μας από ψηλά μας δίνει την δυνατότητα να παίρνουμε τη θέση ενός τρίτου παρατηρητή. Μας απελευθερώνει από τις σκέψεις μας. Από τη στιγμή που αποδεσμευόμαστε από τις σκέψεις μας, είμαστε σε θέση να αρχίσουμε να τις αλλάζουμε και να ξαναγράψουμε το σενάριο όσων μας συμβαίνουν.


Τεχνική 3: Η Απομαγνητοφώνηση

Φαντάζονται ότι έχετε έναν τεχνητό λογογράφο στο μυαλό σας και καταγράφει σε κείμενο κάθε είδους ομιλία. Κάθε σκέψη που κάνετε μεταγράφεται σε λέξεις και προτάσεις. Φανταστείτε πως στο τέλος της ημέρας μπορείτε να πάρετε αντίγραφα αυτής της μεγάλης στοίβας απομαγνητοφωνήσεων που αφορούν τις εσωτερικές συνομιλίες σας.

Διαβάστε το περιεχόμενο αυτών των εσωτερικών απομαγνητοφωνήσεων. Είναι ο ψυχικός σας διάλογος σας απότομος και ανάλγητος ή είναι χρήσιμος και τρυφερός; Μήπως μεμψιμοιρείτε για τους άλλους, ή μήπως τους ενθαρρύνετε για τις προσπάθειές τους; Είναι το σύνολο αυτού του διαλόγου καταστροφικό ή αντιθέτως είναι εποικοδομητικό;

Εάν είστε σωστά συγκεντρωμένοι, μπορείτε να αξιολογήσετε τα δεδομένα αυτά σε πραγματικό χρόνο. Όταν πιάσετε τον εαυτό σας να παλεύει με τις δυσάρεστες σκέψεις, φανταστείτε τες να μεταγράφονται σε κείμενο και να εκτυπώνονται σε πραγματικό χρόνο μπροστά σας. Ποιο είναι το περιεχόμενο αυτών των σκέψεων; Τι συμβουλή θα δίνατε σε κάποιον που έχει παρόμοιες έγνοιες;

Κάποτε άκουσα κάποιον να λέει, «Κανείς δεν μου έχει μιλήσει ποτέ με τέτοια αγένεια όπως μιλάω εγώ για τον εαυτό μου» Μόλις συνειδητοποιήσουμε τα πράγματα που το μυαλό λέει για μας και για τους άλλους και την επόμενη φορά που θα «ακούσουμε» την εσωτερική μας φωνή, θα πρέπει να αρχίσουμε αμέσως να αγνοούμε αυτές τις σκέψεις που σχηματίζονται και να τις αλλάζουμε.

Μετάφραση και Επιμέλεια Κειμένου: share24.gr  via  http://stevenaitchison.co.uk/



Τρίτη, 13 Σεπτεμβρίου 2016

Η κατάρα του να είσαι πάντα το καλό παιδί..





Δυστυχώς η υπερβολική καλοσύνη σχεδόν ποτέ δεν αποφέρει τα ζητούμενα αποτελέσματα.

Τα «καλά παιδιά», οι ευγενικές αυτές ψυχές που δεν θέλουν να δυσαρεστήσουν ποτέ κανέναν και είναι πάντα πρόθυμοι και εξυπηρετικοί, παραχωρούν τα προνόμιά τους στους άλλους, δεν λένε όχι και δεν ζητάνε ποτέ τίποτα. Όλοι τους ξέρουμε, όλοι τους αναγνωρίζουμε, όλοι τους συμπαθούμε και όλοι κατά καιρούς πιάνουμε τον εαυτό μας να τους εκμεταλλευόμαστε!

Για μια μεγάλη μερίδα ανθρώπων η καλοσύνη αποτελεί μονόδρομο. Είναι ο μόνος τρόπος για να υπάρχουν και να σχετίζονται. Η αλήθεια όμως είναι ότι για τους περισσότερους η καλοσύνη αντί να διευκολύνει την ψυχολογική υγεία και τις (υγιείς) διαπροσωπικές τους σχέσεις, στέκεται εμπόδιο στο δρόμο για την προσωπική ευχαρίστηση και των ανάπτυξη υγιών σχέσεων.

Το να «είμαι καλός» συχνά σημαίνει να αποσιωπώ τα πραγματικά μου συναισθήματα. Σημαίνει να παραιτούμαι από την ειλικρίνεια στις σχέσεις μου επειδή με καταβάλλει ο φόβος της κριτικής ή της απόρριψης. Ένας «καλός άνθρωπος» μιλάει και φέρεται με τρόπους που πιστεύει ότι θα του προσφέρουν επιδοκιμασία ή τουλάχιστον δεν θα τον φέρουν αντιμέτωπο με το θυμό, την κριτική ή την απόρριψη των άλλων.

Δεν είναι λίγα τα «καλά παιδιά» που χτυπάνε την πόρτα του ψυχοθεραπευτή. Κάποιες φορές έρχονται γνωρίζοντας τη δυσκολία τους να εκφράσουν τις πραγματικές επιθυμίες και ανάγκες τους και το θλιμμένο τους βλέμμα συνοδεύεται από κουβέντες όπως «ίσως πρέπει να πάψω να είμαι τόσο καλός με τους άλλους», «έχω κουραστεί», «δεν αντέχω άλλο να δίνω, έχω στερέψει». Συνήθως όμως έρχονται με αφορμή κάποιο άλλο σύμπτωμα χωρίς να έχουν συνείδηση του πραγματικού προβλήματος.

Κάτι που οι περισσότεροι άνθρωποι δεν γνωρίζουν είναι ότι τα «καλά παιδιά» κινδυνεύουν πολύ περισσότερο από τον υπόλοιπο πληθυσμό να εμφανίσουν μια ποικιλία ψυχολογικών διαταραχών όπως πχ κατάθλιψη, άγχος, ψυχοσωματικά προβλήματα ακόμα και εξαρτήσεις. Ανάμεσα στους ειδικούς της ψυχικής υγείας αποτελεί κοινό μυστικό ότι τα εν λόγω ψυχολογικά προβλήματα, -αλλά ακόμα και η εμφάνιση κάποιων «οργανικών» ασθενειών – έχουν συχνά τις ρίζες τους σε καταπιεσμένα συναισθήματα, επιθυμίες και ανάγκες.

Αν κάποιος κάτσει και το σκεφτεί άλλωστε, τέτοιου είδους συμπτώματα μπορεί να αποτελούν τον μοναδικό τρόπο για κάποια άτομα να επιτρέψουν στον εαυτό τους να «μην μπορούν» χωρίς να αναγκαστούν να πουν όχι!

Γιατί όμως κάποιοι άνθρωποι επιλέγουν να καταπιέζουν τον εαυτό τους ασχέτως του προσωπικού κόστους που καλούνται να πληρώσουν; Η βαθύτερη αιτία, που συνήθως μας οδηγεί σε αυτό τον τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς είναι το συναίσθημα της ενοχής.

Το συναίσθημα της ενοχής είναι ένα σύνθετο συναίσθημα που συνήθως αναπτύσσεται στην τρυφερή παιδική ηλικία, όταν τα άτομα μπορούν πολύ εύκολα να θεωρήσουν τον εαυτό τους υπεύθυνο για όλους και για όλα γύρω τους και πιο συγκεκριμένα για την ευτυχία ή τη δυστυχία της μαμάς και του μπαμπά και που καταλήγουν να κάνουν τα πάντα προκειμένου να τους ευχαριστήσουν.

Όπως όμως τα περισσότερα μοτίβα που αναπτύσσουμε στην τρυφερή αυτή ηλικία μας ακολουθούν και στην υπόλοιπη ενήλικη ζωή μας, έτσι και το αίσθημα ευθύνης για τη ζωή και τα συναισθήματα των άλλων συνεχίζει να μας κατατρέχει επ’ αόριστο, να μας γεμίζει ενοχές και να μας κάνει να δίνουμε τα πάντα προκειμένου να διευκολύνουμε τους άλλους.

Αν νιώθετε ότι είστε υπερβολικά καλός με τους άλλους ή αν σχετίζεστε με ένα άτομο υπερβολικά καλό, αξίζει τον κόπο να θυμάστε ότι δυστυχώς η υπερβολική καλοσύνη σχεδόν ποτέ δεν αποφέρει τα ζητούμενα αποτελέσματα: Δεν κάνει τις σχέσεις πιο εύκολες, δεν εγγυάται την άνευ άλλων όρων αποδοχή από τους άλλους και δεν βελτιώνει την ποιότητα της ζωής μας. Αντίθετα, μας καταπιέζει, μας τυραννάει και μας γεμίζει θυμό και νευρώσεις.

Παρασκευή, 9 Σεπτεμβρίου 2016

Βάζω όρια στους άλλους.


Γράφει η ψυχολόγος και συγγραφέας Εlyane Savage.
Τα προσωπικά μας όρια που πρέπει να βάζουμε στους άλλους συνηθίζονται πολλές φορές να κατηγοριοπούνται σε 7 κατηγορίες. 

Φυσικά όρια: Αναφέρονται στο σεβασμό που πρέπει να δείχνουν οι άλλοι για τον δικό σου προσωπικό χώρο. Παραβιάζονται όταν κάποιος μπαίνει στο δωμάτιό σου χωρίς να σου ζητήσει την άδεια, χρησιμοποιεί τα πράγματά σου χωρίς να σε ρωτήσει ή διαβάζει προσωπικές σου σημειώσεις όπως το ημερολόγιό σου, ακόμα και τα μηνύματα στο κινητό σου στα κρυφά. Στα φυσικά όρια συμπεριλαμβάνονται φυσικά και τα σωματικά, όταν κάποιος σε αγγίξει ή σε πειράξει σωματικά χωρίς να το θέλεις.

Διανοητικά όρια. Αναφέρονται στο σεβασμό για τις ιδέες και τις σκέψεις σου. Παραβιάζονται όταν κάποιος προσπαθεί να υποτιμήσει την αντίληψή σου λέγοντας πράγματα όπως «αυτό είναι μονάχα στη φαντασία σου» ή «αυτό δεν μπορεί να το πιστεύεις πραγματικά» κτλ.

Συναισθηματικά όρια. Συνεχίζονται με το σεβασμό για τα αισθήματά σου. Παραβιάζονται όταν κάποιος προσπαθεί να τα ακυρώσει ή τα αγνοεί. Επίσης όταν σε θεωρεί δεδομένο ή σου επιτίθεται μειώνοντάς σε ή ντροπιάζοντάς σε.

Κοινωνικά όρια. Αφορούν το σεβασμό για τις επιλογές των κοινωνικών σου επαφών. Παραβιάζονται όταν κάποιος σου κάνει κριτική γι αυτές τις επιλογές. Μα τι στο καλό θες μαζί της! Γιατί θες να πας να δεις την ταινία; Και όλα τα παρόμοια…

Σεξουαλικά όρια. Ορίζουν τον δικό σου ιδιωτικό χώρο : Ποιον θα αγγίξεις και ποιος θέλεις να σε αγγίξει. Έτσι, κανείς δεν μπορεί να σε αγγίξει σωματικά. Ορισμένες από τις παραβιάσεις αυτών των ορίων είναι προφανείς όπως ο βιασμός από έναν άγνωστο ή γνωστό. Άλλες όμως όπως το πονηρό βλέμμα το γδύσιμο με τα μάτια και το δήθεν αθώο πείραγμα είναι λιγότερο προφανείς γι αυτό και προκαλούν σύγχυση.

Οικονομικά όρια. Αναφέρονται στον δικό σου τρόπο να κερδίζεις να ξοδεύεις και να αποταμιεύεις τα χρήματά σου καθώς και στο ελάχιστο που χρειάζεσαι για να νιώσεις ασφάλεια. Οι διαφορετικές στάσεις απέναντι στο χρήμα μπορούν να δημιουργήσουν προβλήματα στις σχέσεις ιδιαίτερα αν δεν υπάρχει σεβασμός για τον τρόπο ζωής του άλλου ανθρώπου.

Χρονικά όρια. Αφορούν το σεβασμό για τους τρόπους διεκπεραίωσης των πραγμάτων τους δικούς μας και των άλλων. Μερικοί είναι ακριβείς και τακτοποιούν τις υποθέσεις τους έγκαιρα. Άλλοι πάλι είναι της τελευταίας στιγμής και προτιμούν να ζουν με την ένταση που φέρνει η εκπνοή μιας προθεσμίας.

Δυστυχώς αυτό που δεν είναι παρά ασαφή προσωπικά όρια συχνά παρερμηνεύεται. 
Εκλαμβάνεται ως προσβολή. Εγώ λόγου χάρη δεν είχα καλή σχέση με την ώρα. Πήγαινα πάντα καθυστερημένη. Αυτό προσέβαλλε τους ανθρώπους που με περίμεναν. Φαινόταν σαν να μην μπορούσα να σχεδιάσω τον χρόνο μου. Προγραμμάτιζα να κάνω πολλά πράγματα πριν συναντήσω κάποιον και έτσι δεν προλάβαινα να είμαι στην ώρα μου. Αυτός όμως ήταν ο προφανής λόγος. Στην πραγματικότητα χωρίς να το συνειδητοποιώ  επέλεγα να πάω στο ραντεβού αργότερα από τον άλλο. Ήταν γιατί η αναμονή μου προξενούσε μεγάλο άγχος. Σκεφτόμουν ότι με ξέχασαν ότι με έστησαν ανησυχούσα για την απόρριψη. Καλύτερα λοιπόν να με περιμένουν παρά να τους περιμένω εγώ.

Η σύγχυση των ορίων
Τα όρια είναι ένας φράχτης γύρω από το σπίτι σου. Αυτοί οι συμβολικοί φραγμοί έχουν τρεις στόχους.
-Να κρατήσουν μακριά τους άλλους από τον δικό μας χώρο
-Να μας κρατήσουν μακριά από τον χώρο των άλλων
-Να μας δώσουν μια αίσθηση ολότητας.
Ένας χαμηλός φράχτης επιτρέπει την επικοινωνία μεταξύ των γειτόνων. Δεν εμποδίζει την ροή της ενέργειας (από και προς). Παρόλα αυτά ξέρουμε που τελειώνει ο ένας και που αρχίζει ο άλλος. Όμως όταν κάποιος φτιάξει έναν πολύ υψηλό τοίχο η επικοινωνία σταματά. Οι άνθρωποι που αντί να θέτουν όρια χτίζουν τείχη το κάνουν γιατί χρειάζονται επιπλέον προστασία και ασφάλεια. Αν όμως ήξεραν να χαράξουν σαφή όρια, ίσως δεν θα ήταν αναγκαίο να κλειστούν μέσα σε τείχη. 


10 (υπέροχα) πράγματα που θα σας συμβούν μόλις αποφασίσετε να βάλετε όρια




    Δεν μπορείτε να κάνετε τα πάντα, για τους πάντες και συνέχεια.
Μία ζωή όπου δεν θέτει κάποιος τα προσωπικά του όρια, είναι μία ζωή στην οποία δεν μπορεί να πει «όχι». Οι άνθρωποι εκείνοι που βάζουν πάντα τους άλλους πριν από τους ίδιους τους τους εαυτούς, εξαντλούνται προσπαθώντας να ικανοποιήσουν τους γύρω τους, κάτι που τους προκαλεί άγχος και δεν τους αφήνει να ευχαριστηθούν τη ζωή. Εκεί είναι που έρχονται τα όρια για να μας βοηθήσουν. Είναι ο τρόπος που μπορεί να μας βοηθήσει να κάνουμε τη ζωή μας πιο ευχάριστη, τόσο για εσάς τους ίδιους, όσο και για τους γύρω σας.
Ζητήσαμε από τον Chad Buck, Κλινικό Ψυχολόγο, να μας πει τι συμβαίνει στη ζωή κάποιου μόλις αποφασίσει να θέσει διακριτά όρια στη ζωή και τις σχέσεις του.

1. Θα αρχίσετε να αντιλαμβάνεστε καλύτερα τον εαυτό σας

Το να γνωρίζει κανείς καλά τον εαυτό του σημαίνει να αναγνωρίζει καλύτερα τα συναισθήματα και τις ανάγκες του και να εξαρτάται από άλλους ανθρώπους ή το περιβάλλον του. Θέτοντας όρια, βοηθάτε τον εαυτό σας να διαχωρίσει τις σκέψεις του από τις σκέψεις των γύρω του και να κατανοήσει καλύτερα τον εαυτό του.

2. Θα γίνετε καλύτερος φίλος και σύντροφος

Τα όρια σας βοηθούν να γεμίσετε τις μπαταρίες σας και να έχετε περισσότερη ενέργεια που μπορείτε να αφιερώσετε στα αγαπημένα σας πρόσωπα.

3. Θα φροντίζετε περισσότερο τον εαυτό σας

Τα όριο θα σας βοηθήσουν να βάζετε πρώτο τον εαυτό σας και το να είστε εσείς καλά. Δεν είναι εγωιστικό να θέλετε να φροντίσετε τον εαυτό σας και να ικανοποιήσετε τις ανάγκες σας.


4. Θα έχετε λιγότερο άγχος

Επιτρέποντας συνέχεια στους άλλους να καθορίζουν την συμπεριφορά σας είναι εξουθενωτικό. Άλλωστε, όλοι έχουν προβλήματα και άγχος και δεν χρειάζεται να επιβαρύνονται και με τα θέματα που έχουν οι άλλοι.

5. Θα επικοινωνείτε καλύτερα

Εάν θέλετε να θέσετε πραγματικά όριο πρέπει να δηλώσετε πρώτα τι είναι αυτό που δεν ανέχεστε. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να είστε ξεκάθαροι και να μπορείτε να εκφράσετε τις ανάγκες σας. Όλα αυτά τα παραπάνω είναι στοιχεία της καλής επικοινωνίας.

6. Θα ξεκινήσετε να εμπιστεύεστε περισσότερο τους ανθρώπους

Πολλοί άνθρωποι ανησυχούν ότι θα στεναχωρήσουν ή θα εκνευρίσουν τους γύρω τους, αν αρχίσουν να θέτουν όρια. Για πολλούς η αποδοχή και η αγάπη των γύρω τους είναι συνδεδεμένη με το κατά πόσο ευχαριστούν τους άλλους και θέτοντας όρια ρισκάρουν αυτή την αγάπη και την αποδοχή. Καμία σχέση, όμως, δεν πρέπει να εξαρτάται από τον φόβο και τον έλεγχο. Θέτοντας όρια στις σχέσεις σας, σημαίνει ότι έχετε εμπιστοσύνη σε αυτούς. Και η εμπιστοσύνη ισοδυναμεί με καλύτερες σχέσεις.

7. Θα είστε λιγότερο θυμωμένοι

Όταν δεν έχετε θέσει τα όριά σας δίνεται την ευκαιρία στους γύρω σας να ελέγχουν την ζωή σας, κάτι που μπορεί να σας οδηγήσει στον θυμό.

8. Μαθαίνετε πώς να λέτε «όχι»

Το «όχι» μπορεί να είναι μία μικρή λέξη, αλλά είναι και ισχυρή. Ταυτόχρονα, είναι και ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να θέσει κανείς όρια.

9. Θα κάνετε πράγματα που πραγματικά θέλετε

Φανταστείτε την ζωή σας χωρίς αχρείαστες υποχρεώσεις. Τα όρια θα σας βοηθήσουν να κάνετε αυτά που πραγματικά θέλετε, είτε πρόκειται για δουλειά, είτε για δραστηριότητες.

10. Θα ξεκινήσετε να κατανοείτε περισσότερο τους ανθρώπους

Ακούγεται περίεργο αλλά αν το καλοσκεφτείτε, όσοι δείχνουν αγάπη και κατανόηση προς τον εαυτό τους, είναι πιο ανεκτικοί και προς τους γύρω τους.
Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε αρχικά στην αμερικάνικη έκδοση της HuffPost.

Διαβάστε επίσης Βάζω όρια στους άλλους.

Σάββατο, 3 Σεπτεμβρίου 2016

Να παντρευτεί κανείς ή να μην παντρευτεί; – Μ. Γιωσαφάτ





Ο ψυχαναλυτής Ματθαίος Γιωσαφάτ μιλάει για το τρίπτυχο «αγάπη- έρωτας- σεξ» , για τη θεωρία της πολυγαμικότητας, το μυστήριο του γυναικείου οργασμού, αλλά και την κατακόρυφη αύξηση των διαζυγίων και τις κοινωνικές επιταγές που… οπλίζουν το χέρι του ανθρώπου με βέρα στο δεξί.
Η Νικόλ Κίντμαν και ο Τομ Κρουζ σε σκηνή της ταινίας «Μάτια ερμητικά κλειστά». Ο πολυσυζητημένος γάμος των δύο ηθοποιών τερματίστηκε με ένα εξίσου πολυσυζητημένο διαζύγιο. Οσο για τον έρωτά τους, είχε κάνει φτερά από νωρίς.
 «Ακούγεται απόλυτο, αλλά περιέχει μεγάλη δόση αλήθειας: “Οσοι ερωτεύονται παράφορα δεν μπορούν να αγαπήσουν αληθινά”»
«Η σημερινή γυναίκα, πιο χειραφετημένη από ποτέ, αν φύγει συναισθηματικά, δεν αργεί να κλείσει διά παντός την πόρτα πίσω της».
«Ο άνδρας, προκειμένου να σιγουρευτεί ότι τα γονίδιά του… έπιασαν τόπο, τα χαρίζει γενναιόδωρα σε όσο περισσότερες θηλυκές μπορεί».
Το μνημόσυνο του έρωτα
«Ο τρελός έρωτας φεύγει γρήγορα και δεν έχει σχέση με τον άνθρωπο που έχουμε δίπλα μας, αλλά με τον εαυτό μας. Χρησιμοποιούμε το ταίρι μας ως καμβά πάνω στον οποίο ρίχνουμε τις δικές μας προβολές. Στην πραγματικότητα πρόκειται για ένα εξαιρετικά ναρκισσιστικό συναίσθημα, διόλου δημιουργικό. Μέσα από τον έρωτα αναζητούμε διακαώς να βρούμε εκείνο που δεν είχαμε από παιδιά, αδιαφορώντας για το αν ο άνθρωπός μας αισθάνεται βολικά μέσα στο κοστούμι που του ετοιμάσαμε» τονίζει ο Γιωσαφάτ.
Ο ίδιος θεωρεί πολύ άδικο να πιστεύουμε ότι η αγάπη, που έρχεται αργότερα και με μεγάλη προσπάθεια, είναι το «μνημόσυνο του έρωτα»:
«Την έχουμε ταυτίσει με…“τσάι και συμπάθεια”, χλιαρά συναισθήματα που ακολουθούν το θυελλώδες πάθος του έρωτα. Λίγοι είναι σε θέση να εκτιμήσουν το μεγαλείο της, αλλά και τη δύναμή της να μας οχυρώσει σε μια υγιέστατη σχέση, ερωτικότατη και καθόλου “ρουτινιάρικη”».
Η ειδοποιός διαφορά ανάμεσα στις δύο συναισθηματικές καταστάσεις είναι ότι όταν αγαπάμε δεχόμαστε τον σύντροφό μας και με τα άσπρα και με τα μαύρα, ενώ ο έρωτας δεν συγχωρεί τα μαύρα. «Ακούγεται απόλυτο, αλλά περιέχει μια μεγάλη δόση Ιδού η απορία!
Παραφράζοντας το περίφημο «Να ζει κανείς ή να μη ζει» του περιπαθούς σαιξπηρικού ήρωα Αμλετ, ο ψυχίατρος, ψυχαναλυτής και ομαδικός αναλυτής Ματθαίος Γιωσαφάτ μιλάει με θέμα «Να παντρευτεί κανείς ή να μην παντρευτεί»,
Η αύξηση των διαζυγίων 
Η γαμήλια τελετή δίνει όλο και συχνότερα τη θέση της στην αίτηση διαζυγίου. Στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης το ποσοστό των χωρισμών φθάνει το 50%, ενώ υπολογίζεται ότι η Ελλάδα θα πιάσει την επίδοση αυτή μέσα στα επόμενα πέντε-δέκα χρόνια.
Οι ανύπαντρες μητέρες στη Βρετανία φθάνουν το 33%, ενώ στη χώρα μας το «ασθενές φύλο» τείνει να παίρνει δυναμικές αποφάσεις σε ό,τι αφορά τη λήξη ενός προβληματικού γάμου: «Ενώ παλαιότερα μόλις μία στις είκοσι Ελληνίδες αποφάσιζε να ζητήσει διαζύγιο, σήμερα οι οκτώ στους δέκα γάμους διαλύονται ύστερα από γυναικεία απόφαση.Η αλήθειαείναι ότι οι άνδρες βολεύονται περισσότερο με τον ρόλο του συζύγου, αναζητώντας να καλύψουν τις όποιες ελλείψεις εντός σπιτιού μέσα από παράνομες σχέσεις. Αντιθέτως η γυναίκα, πιο χειραφετημένη από ποτέ,αν φύγει συναισθηματικά,δεν αργεί να κλείσει διά παντός την πόρτα πίσω της».
 Και οι… πολυγαμικοί δεδικαίωνται
«Κάθε φορά που μιλάω σε ένα ακροατήριο για την απόλυτη βιολογική μελέτη από την οποία προκύπτει ότι οι άνδρες είναι από τη φύση τους πολυγαμικοί,οι γυναίκεςεκνευρίζονται και οι… ευνοούμενοι χαίρονται. Ας ρίξουμε μια ματιά στη φύση:το αρσενικό έχει σκοπό να δώσει τα γονίδιά του στο θηλυκό, προκειμένου να διαιωνίσει το είδος του.
Προκειμένου λοιπόν να σιγουρευτεί ότι τα γονίδιά του… έπιασαν τόπο,τα χαρίζει γενναιόδωρα σε όσο περισσότερες θηλυκές μπορεί. Τα θηλυκά, αντιθέτως, με το που θα γονιμοποιηθούν ηρεμούν,νιώθουν ότι η αποστολή τους εξετελέσθη» σημειώνει ο κ. Γιωσαφάτ, προκαλώντας την εύλογη απορία τι ρόλο διαδραματίζει ο ανθρώπινος εγκέφαλος απέναντι σε όλα αυτά τα ζωώδη ένστικτα.
«Η γυναίκα είναι το μοναδικό θηλυκό ον στον πλανήτη που έχει οργασμό. Τα υπόλοιπα συνουσιάζονται με αποκλειστικό σκοπό την αναπαραγωγή τους.Το μυαλό και η εξέλιξη της σκέψης κάνουν θαύματα λοιπόν!» απαντά.

Η ρετσινιά της γεροντοκόρης 
Τι σημαίνει για έναν άνθρωπο το να μη νιώθει έτοιμος να παντρευτεί ακόμη και αν η ηλικία ή η ωριμότητά του το επιτρέπουν- για να μην πούμε «το επιβάλλουν»; Σε παλαιότερες εποχές μια γυναίκα θεωρούνταν από τον περίγυρό της «γεροντοκόρη» αν συμπλήρωνε το εικοστό έτος της ηλικίας της χωρίς να έχει περάσει το κατώφλι της εκκλησίας. Σήμερα η επίμαχη ηλικία έχει μετατοπιστεί περίπου στα 37.
«Πολύ συχνά η γυναίκα συγχέει το βιολογικό ρολόι με το αντίστοιχο κοινωνικό.Η απόλυτηολοκλήρωση έρχεται όντως παράλληλα με την άφιξη ενός παιδιού,υπάρχει όμως και ένα μικρότερο ποσοστό γυναικών που αδιαφορεί για τη μητρότητα.“Τώρα μπορεί να μη σε νοιάζει,έχεις την καριέρα σου.Οταν φθάσεις όμως στα σαράντα, θα το μετανιώσεις που δεν έκανες παιδιά” ακούει πολύ συχνά από τη μητέρα και τους φίλους, νιώθοντας όλο και περισσότερο ως μίασμα μιας κοινωνίας που θεωρεί ότι ο γάμος είναι το απαραίτητο happy end στη ζωή κάθε “φυσιολογικού ανθρώπου”».
Ποιες ηλικίες είναι οι πιο «επικίνδυνες» για οριστική ρήξη της σχέσης;
Κυρίως συμβαίνει στις ηλικίες μεταξύ 40 και 50, οπότε έρχεται η πρώτη κρίση της μέσης ηλικίας, «τι έκανα, τι δεν έκανα στη ζωή μου» και ο προβληματισμός τι κάνω από εδώ και πέρα. Τα 2/3 των διαζυγίων γίνονται σε αυτή την ηλικία, όταν έχουν μεγαλώσει λίγο τα παιδιά τους και, θεωρητικά, θα μπορούσαν να χαρούν πια τη ζωή τους ως ζευγάρι. Η έξοδος των παιδιών από το σπίτι είναι συχνά σημαντική αφορμή για την κρίση της συζυγικής σχέσης.
Με τόσες δυσκολίες που έχει ο θεσμός και τόσα διαζύγια, γιατί οι άνθρωποι συνεχίζουν να παντρεύονται;
Οι άνθρωποι παντρεύονται και ξαναπαντρεύονται γιατί το έχουν ανάγκη! Ο γάμος μπορεί να εξυπηρετεί κοινωνικές, θεσμικές, οικονομικές ανάγκες, αλλά νομίζω ότι η σημαντικότερη είναι η ψυχολογική, που έχει τις ρίζες της κι αυτή στους πρώτους χρόνους της ζωής μας. Η ουσιαστικότερη ανάγκη του ανθρώπου, ακριβώς επειδή η περίοδος εξάρτησης είναι πολύ μακρά, είναι η αρχική ανάγκη επιβίωσης του βρέφους, το οποίο στην αρχή της ζωής του είναι εντελώς απροστάτευτο. Οπότε υπάρχει η ανάγκη δημιουργίας δεσμού με τη μαμά. Να τονίσω εδώ ότι «μαμά» εννοούμε αυτόν που φροντίζει το παιδί. Μπορεί να είναι ο μπαμπάς, η γιαγιά, η φιλιππινέζααρκεί να είναι ο ίδιος άνθρωπος, τον πρώτο χρόνο τουλάχιστον. Από κει προκύπτει μια ανάγκη προσκόλλησης, που είναι μεγαλύτερη κι από εκείνη για σεξ. Αν δεν γίνει αυτή η προσκόλληση μέσα στους πρώτους μήνες για διάφορους λόγους, βγαίνουν στην ενήλικη ζωή ποικίλα προβλήματα. Αν, για παράδειγμα, είχαμε «πολλές μανάδες», ακόμα κι αν είναι καλές, δεν μπορούμε να επενδύσουμε ψυχικά σε ένα πρόσωπο. Το παιδί θέλει το ίδιο πιάσιμο, την ίδια φωνή κ.λπ. Έχει ανάγκη από μια μοναδική σχέση. Οι φόβοι εγκατάλειψης του βρέφους μεταφέρονται στον ενήλικο, αν δεν απολαύσει την απόλυτη αποκλειστικότητα. Είναι αυτό που ψάχνουμε όλοι μετά στη σχέση. Αλλά επειδή ξέρουμε ότι δεν υπάρχει, επιμένουμε λίγο στο σεξουαλικό κομμάτι. Κι εσείς, όσο κι αν αγαπάτε τον άντρα σας, αγαπάτε και τη μητέρα σας, τα αδέλφια σας, τους φίλους σας… Όλοι μοιραζόμαστε όταν είμαστε ενήλικοι κι όλοι έχουμε ανάγκη από μια πολύ προσωπική σχέση. Κι επειδή κάπου μέσα μας υπάρχει η βρεφική ανάγκη να είμαστε μοναδικοί, το μεταθέτουμε στο σεξ, στη μονογαμία.
Και τα τυπικά;
Αφού αυτή την «αποκλειστικότητα» μπορούμε προφανώς να τη βρούμε σε μια καλή σχέση, γιατί πρέπει να προχωρήσουμε και στο τυπικό του πράγματος; Δεν αρκεί η ελεύθερη βούληση δυο ανθρώπων ότι θα μείνουν μαζί για πάντα και θα είναι πιστοί ο ένας στον άλλο για να έχει και κοινωνικά και νομικά αποτελέσματα; Αυτό γίνεται σε αρκετές χώρες της Ευρώπης. Όπου κι εκεί το μεγαλύτερο ποσοστό τελικά παντρεύεται με το καθιερωμένο τελετουργικό! Ο γάμος ως τελετή, ως τελετουργικό χρησιμεύει για να εντυπωθούν ορισμένα βασικά πράματα στον άνθρωπο, αυτές οι αποφάσεις που είπατε… Γενικότερα τα τελετουργικά είναι σύμβολο μετάβασης από μια κατάσταση σε άλλη. Επιπλέον συσφίγγονται και οι δεσμοί για τους συμμετέχοντες στα τελετουργικά. Όπως, στην περίπτωση που συζητάμε, με τη νύφη και το γαμπρό και με τις οικογένειές τους. Αλλιώς η απόφαση αυτή, όσο σεβαστή κι αν ήταν, θα μπορούσε να διαλυθεί πολύ εύκολα.
Πιστεύετε ότι κάποιοι άνθρωποι δεν θα έπρεπε να παντρεύονται; Και γιατί;
Φυσικά, υπάρχει κι αυτή η κατηγορία, ένα 20-30% των ανθρώπων, άντρες και γυναίκες, που δεν θα έπρεπε να παντρευτούν. Και οι οποίοι συνήθως παντρεύονται από πίεση κοινωνική. Οι λόγοι μπορεί να ποικίλλουν, δεν σημαίνει όμως ότι είναι ανώριμοι. Μπορεί να είναι πολύ ώριμοι και συναισθηματικά, αλλά να μην τους πηγαίνει η μοναδική σχέση, να έχουν καριέρες σημαντικές στις οποίες έχουν επενδύσει και απορροφούν πολύ χρόνο, που δεν φτάνει για την οικογένεια. Υπάρχουν άλλοι που έχουν ανάγκη από περισσότερες από μια σχέσεις συναισθηματικές, όχι μονάχα σεξουαλικές, και το πλαίσιο του γάμου δεν τους καλύπτει.
Τελικά, το ερώτημα δεν είναι αν πρέπει να παντρευτεί κανείς, αλλά πώς να παντρευτεί;
Ακριβώς. Πριν από καιρό ήρθε και με βρήκε ένα ζευγάρι που ετοιμαζόταν να παντρευτεί. Αφού μιλήσαμε και είδα ότι δεν υπήρχε ιδιαίτερο πρόβλημα, ρώτησα γιατί ήρθαν. Είχαν ακούσει κάποιες διαλέξεις μου, αλλά το σημαντικό ήταν ότι σε μια παρέα πέντε ζευγαριών που είχαν παντρεύτηκαν οι τέσσερεις και οι τρεις χώρισαν μέσα σε δυο χρόνια. Κι όλοι ήταν βέβαιοι ότι ταιριάζουν. «Θέλαμε τη γνώμη σας για το δικό μας γάμο», μου είπαν. Το ζήτημα είναι λοιπόν πώς ψάχνει κανείς να λύσει τα προβλήματα που θα μπορούσαν να του χαλάσουν αυτή τη σχέση. Στο εξωτερικό υπάρχουν γκρουπ προγαμιαίας συμβουλευτικής. Ένα χρόνο πριν παντρευτεί το ζευγάρι μπορεί να κάνει κάποια επιμόρφωση. Καλό θα ήταν να λειτουργήσουν κι εδώ, οι συνθήκες είναι ώριμες για κάτι τέτοιο, πιστεύω.
Ο καλός γάμος δεν σκοτώνει το σεξ!
Και τι γίνεται με τη σεξουαλική ζωή του ζευγαριού; Βρίσκεται πάντα σε κίνδυνο, αφού η μονογαμία έχει κατά κάποιον τρόπο «εφευρεθεί»; Μπορεί βιολογικά η επιθυμία του άντρα μετά την πρώτη σεξουαλική επαφή να πέφτει κατά 50%, υπάρχει όμως και το ψυχολογικό κομμάτι, που στον άνθρωπο βαραίνει μάλλον περισσότερο. Γι αυτό είπα και στη διάλεξη ότι ο καλός γάμος δεν σκοτώνει τον έρωτα, αντίθετα. Όταν ένα ζευγάρι έχει αγάπη, το σεξ γίνεται πολύ καλύτερο με τα χρόνια. Σε μια καλή σχέση, με το χρόνο γνωρίζει ο ένας τον άλλο καλύτερα, το ζευγάρι αποκτά τη δική του τεχνική και απολαμβάνει πολύ καλό σεξ.


Παρασκευή, 2 Σεπτεμβρίου 2016

Υπάρχουν Τοξικοί Ανθρωποι στη ζωή μας;




Όπως έχουμε παρατηρήσει μέχρι τώρα, δεν αποτελούν όλοι οι άνθρωποι πηγή χαράς, όταν βρίσκονται γύρω μας. Δεν είναι απαραίτητα κακοί άνθρωποι, απλά μπορεί να μην είναι υγιής επιρροή για εμάς.
Ακόμα και το να πούμε, ότι κάποιος είναι τοξικός είναι σκληρό. Ωστόσο, αν ένας άνθρωπος εμφανίζει μια συμπεριφορά, που έχει αρνητική επιρροή πάνω μας, τότε πρόκειται για έναν τοξικό άνθρωπο στην ζωή μας. Σε τέτοιες περιπτώσεις, δεν υπάρχει κανένας απολύτως λόγος να υποβάλλουμε τον εαυτό μας στην τοξικότητα των άλλων. Αν και όλοι έχουν το δικαίωμα της αμφιβολίας, δεν είμαστε πάντα υποχρεωμένοι να τους το δώσουμε.

Δείτε παρακάτω τα 11 σημάδια, ότι υπάρχει ένας τοξικός άνθρωπος στην ζωή σας.


1. Είναι κακοί ακροατές.
Πρώτα από όλα να πούμε, ότι είναι λογικό να θέλουμε να έχουμε κάτι να πούμε, όταν κάποιος μας μιλάει, γιατί κανένας δεν θέλει να τον θεωρήσουν χαζό. Ωστόσο, δεν είναι αυτό το στοιχείο που χαρακτηρίζει έναν κακό ακροατή.
Η έλλειψη επιβεβαίωσης, ανταπόκρισης και η αδιαφορία είναι τα στοιχεία που κάνουν κάποιο κακό ακροατή. Πολλές φορές, απλά συνεχίζουν να μιλάνε για τον εαυτό τους, αδιαφορώντας για αυτά που τους λέτε.

2. Έχουν πάντα τον ρόλο του θύματος
Γι’ αυτούς οποιαδήποτε δύσκολη κατάσταση είναι αποτέλεσμα ενεργειών κάποιου άλλου. Αν είχαν έναν άσχημο χωρισμό, πάντα θα φταίει ο κακός τους πρώην σύντροφος. Αν απολυθούν από την δουλειά, πάντα θα φταίνε οι άλλοι που τους ώθησαν και την έχασαν.
Δεν έχει σημασία αν φταίνε, γιατί δεν θα το παραδεχτούν ποτέ. Αυτοί οι άνθρωποι συνήθως έχουν σκεφτεί τόσο καλές δικαιολογίες, που τις έχουν πιστέψει και οι ίδιοι υποσυνείδητα.

3. Πάντα ασκούν κριτική σε άλλους ανθρώπους
Έχει τύχει ποτέ να ακούσετε κάποιον να κάνει κάποιο αρνητικό και αγενές σχόλιο για κάποιον άνθρωπο, ή κάποια κατάσταση που δεν γνωρίζουν καν; 
Ε ... αυτοί μπορούν αρπάζουν αμέσως φωτιά και γρήγορα παίρνουν τον πρώτο ρόλλο στη συζήτηση και γίνονται ειδικοί για οποιοδήποτε θέμα.
Είναι παράξενο και σοκαριστικό, αφού το 99% των ανθρώπων δεν το κάνουν αυτοί μπορούν.

4. Επιζητούν διαρκώς την προσοχή
Αυτή η κατηγορία  ανθρώπων επιζητά διαρκώς την προσοχή, διακόπτοντας τους άλλους ενώ μιλάνε (λες και ο άλλος δεν έχει το δικαίωμα της έκφρασης) και προσπαθούν να τους χειραγωγήσουν.
Επίσης δημιουργώντας κρίσεις καταφέρνουν και αποσπούν την ενέργεια των γύρω τους.
Η μόνη στιγμή που είναι ευχαριστημένοι, είναι όταν η προσοχή όλων είναι στραμμένη πάνω τους και μονοπωλούν το ενδιαφέρον δημιουργώντας στους άλλους ενοχές και  ανησυχία.

5. Δεν σέβονται κανέναν
Παραμένει σοκαριστικό μέχρι και σήμερα το πως κάποιοι άνθρωποι δεν λένε ποτέ ευχαριστώ, δεν εχουν αξίες και δε δίνουν προτεραιότητα σε κανέναν. 
Θεωρούν τον εαυτό τους το κέντρο του κόσμου. Ξεχνάνε αυτούς που κάποτε τους ειχαν βοηθήσει. Δεν διστάζουν να μιλήσουν άσχημα στους πάντες χωρίς διάκριση. 

6. Διακόπτουν συνεχώς τους πάντες
Διακόπτουν τα πάντα, είτε πρόκειται για μια συζήτηση, είτε πρόκειται για την κυκλοφορία στους δρόμους. Έχουν σημαντικότερα πράγματα να κάνουν από το δείξουν συμπόνια ή να κάνουν υπομονή.

7. Μιλάνε πάντα για τα κατορθώματά τους
Έχετε ακούσει ποτέ τον Μάικλ Τζόρνταν να λέει πόσο καλός μπασκετμπολίστας είναι; Ή την Μητέρα Τερέζα να λέει πόσο αξιαγάπητος άνθρωπος είναι;
Το να ακούς κάποιον να επιδεικνύει τα κατορθώματά του είναι παράξενο. Οι περισσότεροι άνθρωποι είναι ταπεινοί σχετικά με τα κατορθώματά τους, αλλά βέβαια οι τοξικοί άνθρωποι δεν είναι σαν τους “περισσότερους ανθρώπους.”

8. Είναι σωματικά ή συναισθηματικά βίαιοι
Το να κακοποιείς έναν άνθρωπο, είτε σωματικά είτε συναισθηματικά, είναι τοξικό. Είναι αυτονόητο, ότι όποιος άνθρωπος βιώνει μια τέτοια κατάσταση θα πρέπει αμέσως να απομακρυνθεί από αυτήν.

9. Δεν παραδέχονται τα λάθη τους
Με άλλα λόγια, έχουν πάντα δίκιο. Καμία απόδειξη για το αντίθετο δεν θα τους πείσει, ότι έχουν κάνει λάθος.
Γενικά, το ότι ένας άνθρωπος δεν παραδέχεται τα λάθη του και δεν αποδέχεται το δίκιο του άλλου, είναι ένα ανεπιθύμητο χαρακτηριστικό.
Κάνει συνέχεια τα ιδια λάθη μιλάει συνέχεια γιαυτά και φυσικά δεν δέχεται καμιά υπόδειξη για το πως θα ξεφύγει από αυτό.

10. Δεν αναλαμβάνουν καμία ευθύνη
Οι τοξικοί άνθρωποι δεν αναλαμβάνουν ποτέ τις ευθύνες των πράξεων τους, ειδικά όταν αυτές οδηγούν σε αρνητικά αποτελέσματα.
Βρίσκουν πάντα δικαιολογίες για να πείσουν τον εαυτό τους και τους άλλους, κι αυτό τους δίνει την δικαιολογία της εμμονής στις ιδιες τοξικές, σχέσεις, καταστάσεις και συμπεριφορές.

11. Λειτουργούν με την λογική της “κλίκας”
Οι τοξικοί άνθρωποι φέρονται λες και είναι ακόμα στο λύκειο. Αν κάποιος δεν οδηγεί το πιο ακριβό αυτοκίνητο, δεν φοράει τα πιο ακριβά ρούχα ή δεν μένει στην ίδια γειτονιά με εκείνους, δεν αξίζει να ασχοληθούν μαζί του.
Οι τοξικοί άνθρωποι θεωρούν, ότι υπάρχουν υποδεέστεροι από αυτούς άνθρωποι. και ότι αυτοί ανήκουν σε μια μικρή μερίδα ανθρώπων, που αξίζουν την αποδοχή όλων των άλλων.